به گزارش پایگاه خبری پیام خانواده؛ زنان در حوزه فناوری سالهاست با تبعیض و حضور کم دستوپنجه نرم میکنند و هوش مصنوعی نیز از این روند مستثنی نیست. اما این حضور کم، به هیچ وجه بازتابی از علاقه آنها به فناوری و اشتیاقشان به استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی مولد نیست. تحقیقی تازه نشان میدهد ۶۸ درصد زنان حداقل از یک ابزار هوش مصنوعی استفاده کردهاند و اولویت نخست آنها چتبات چتجیپیتی بوده است. ۶۱ درصد نیز اعلام کردند تصمیم دارند درباره ابزارها و برنامههای هوش مصنوعی بیشتر یاد بگیرند. با این حال، ناامنی ناشی از تعصبات قدیمی و تبعیضها، نگرانی از حریم خصوصی دادهها و احتمال سوءاستفاده از آنها، و کماعتمادی به مهارتهای فنی، بسیاری از زنان را از تعامل عمیق با این ابزارها بازمیدارد. این تحقیق که با مشارکت ۵٬۴۰۰ پاسخدهنده از ۱۳ کشور اروپایی انجام شده، نشان میدهد زنان عموماً علاقه زیادی به هوش مصنوعی و کاربردهای بالقوه آن دارند، اما اغلب برای درگیر شدن کامل با این تکنولوژی تردید دارند. در این گزارش، یافتههای این تحقیق را درباره علاقه، تردید و موانع پیش روی زنان در حوزه هوش مصنوعی بررسی میکنیم.
تداوم تبعیض و تعصب در حوزه تکنولوژیماهیت فنی هوش مصنوعی و کلیشههای جنسیتی رایج ممکن است باعث شود بسیاری از زنان نسبت به توانایی خود در استفاده مؤثر و درک ابزارهای هوش مصنوعی، اعتماد به نفس کمتری داشته باشند. این عدم اعتماد به نفس، مانع مهمی است که جلوی درگیر شدن کامل آنها با این تکنولوژی را میگیرد.
زنان در این نظرسنجی به چهار دسته تقسیم شدند: علاقهمندان به مشاغل تکنولوژی (۳۱ درصد)، بیعلاقهها به مشاغل تکنولوژی (۳۰ درصد)، کسانی که بیش از دو سال در این حوزه کار کردهاند (۲۷ درصد) و کسانی که کمتر از دو سال تجربه دارند (۱۲ درصد). از میان علاقهمندان، ۷۷ درصد به هوش مصنوعی علاقهمند بودند، در حالی که ۶۴٫۶ درصد از تازهکاران و ۶۳٫۹ درصد از باتجربهها اعلام کردند میخواهند درباره هوش مصنوعی آموزش ببینند.
کسانی که فراتر از چتجیپیتی رفته بودند، ابزارهایی مانند کدکس اوپنایآی، بارد یا جمینای و جیپیتی ۴ را امتحان کرده بودند. محبوبترین کاربردها شامل ترجمه، پیمایش یا سفر و جستوجو برای پاسخ بود. با این حال، یکچهارم شرکتکنندگان در هر دو گروه تازهکار و باتجربه گزارش دادند که با مهارتهای فنی خود کاملاً احساس راحتی نمیکنند.
این گزارش تأکید میکند: «اینکه متخصصان مهارتهای تکنولوژیک عمومی خود را دستکم بگیرند، سخت است؛ بنابراین مهم است که در نظر بگیریم چگونه عواملی مانند اعتماد به نفس پایین، عدم تشویق یا دسترسی به آموزش، ممکن است بر عزت نفس افراد تأثیر بگذارد.» زنان غالباً تواناییهای خود را به دلیل کلیشههای فراگیر و انتظارات اجتماعی دستکم میگیرند که این موضوع میتواند باعث کنارهگیری آنها از حوزه تکنولوژی شده و موجب فقدان نمایندگی زنان در این حوزه و تداوم تبعیض و تعصبات شود. بسیاری از زنان همچنین سندرم ایمپاستر را تجربه میکنند؛ حالتی که در آن با وجود داشتن مهارتها و صلاحیتهای لازم، احساس موفقیت نمیکنند و معتقدند به نقشهای خود تعلق ندارند.
آنا پریشاکروسنو، مدیر ارشد استراتژی بنیاد زنان برای حفظ اخلاق در هوش مصنوعی، میگوید: «ما مهندسان و ریاضیدانان شگفتانگیزی در میان زنان داریم. ما باید این الگوها را برجسته کنیم. باید در مورد اثر ماتیلدا صحبت کنیم. باید مطمئن شویم که افراد جامعه متوجه میشوند که شما میتوانید در هر سنی در حوزه تکنولوژی آغاز به کار کنید.»
در واقع ۲۸ درصد شرکتکنندگان اعلام کردند تبعیض را تجربه کردهاند و ۳۲ درصد نگران بودند که ممکن است در آینده آن را تجربه کنند. با این حال، ۴۶٫۵ درصد به شدت موافق بودند که تکنولوژیهای هوش مصنوعی برای کاربرانی با دیدگاههای مختلف طراحی شدهاند — دیدگاهی که با نظر کارشناسانی که معتقدند زنان در فرآیند توسعه و آموزش مجموعه دادهها در هوش مصنوعی حضور کمتری دارند و این میتواند به تبعیض و سوگیری منجر شود، در تناقض است. این گزارش تأکید میکند که این رویکرد میتواند به فقدان الگو، فرصتهای مربیگری و ایجاد چرخه محرومیت مستمر منجر شود. لیلی کووسک، مدیرعامل انجمن آیتی استونی، میگوید: «فکر میکنم مهم است که زنان در این زمینه از یکدیگر حمایت کنند. آنها ممکن است در یک شرکت تنها باشند، اما به طور کلی در این زمینه آنها تنها نیستند.»
سیاستگذاری مبهم شرکتهابسیاری از سازمانها برای پیادهسازی ابزارهای هوش مصنوعی عجله دارند، اما هنوز سیاستهای روشنی در مورد این تکنولوژی تدوین نکردهاند. بر اساس این تحقیق، ۳۰ درصد شرکتکنندگان اعلام کردند که از سیاست کارفرمای خود اطمینان ندارند و تنها ۸ درصد گفتند راهنماییهایی در مورد نحوه استفاده از هوش مصنوعی در محل کار دریافت کردهاند. در مقابل، سیاستهای کارفرمایی که استفاده از هوش مصنوعی و راهنمایی در این راستا را مجاز میدانند، ارتباط مستقیمی با بیشترین میزان استفاده (۶۹٫۴ درصد) دارند.
عوامل دیگری که زنان را از استفاده از هوش مصنوعی بازمیدارد، عدم درک روشن از نحوه عملکرد این تکنولوژی و نگرانی نسبت به حفظ حریم خصوصی دادهها و استفاده اخلاقی از آن است. نویسندگان گزارش تأکید میکنند: «شرکتها باید این اطمینان را داشته باشند که تمام کارکنان از سیاستهای هوش مصنوعی و اینکه چگونه این ابزارها میتوانند کار آنها را تسهیل کنند، آگاه هستند.»
این اطمینان با ارائه مطالب یادگیری آسان برای درک بیشتر، ایجاد شبکههای پشتیبانی برای به اشتراک گذاری تجربیات هوش مصنوعی و آموزش جنبههای حفظ حریم خصوصی و ایمنی هوش مصنوعی ایجاد میشود. نویسندگان گزارش خاطرنشان میکنند که مهم است نشان داده شود چگونه هوش مصنوعی میتواند تعاملات انسانی را بهبود بخشد به جای آنکه جایگزین آنها شود. آنها پیشنهاد میکنند کارفرمایان بر هوش مصنوعی به عنوان بهبوددهنده شغلی تأکید کنند و مسیرهای یادگیری ابزارهای آن را متناسب با پروژههای عملی یا گواهیهایی ارائه دهند که با اهداف شغلی کارمندان همسو باشد. همچنین میتوانند کارمندان قدرتمند و پیشرفتهتر را به مربیانی تبدیل کنند که کارگاههای آموزشی را هدایت میکنند و دورههای تخصصی در زمینههایی مانند یادگیری ماشینی و علم رباتیک ارائه دهند و مشارکت در هکاتونها و پروژههای مشترک را ترغیب کنند.
در نهایت، نویسندگان نتیجه میگیرند: «کارفرمایان با ارائه چارچوبها و پشتیبانی روشن میتوانند به طور مؤثر زنان را تشویق کنند تا بیشتر و عمیقتر با ابزارهای تکنولوژی هوش مصنوعی درگیر شوند و مهارتها و اعتماد به نفس خودشان در استفاده از این ابزارها در نقشهای حرفهایشان را افزایش دهند.»